Yayınlanma Tarihi: 06.01.2026 | 208 Görüldü
İş hayatında genel anlamda başarıyı yakalamak, yoğun düzeyde teknik yeterlilik, deneyim, yaklaşım tarzı ve bilgi ile ölçülmektedir. Fakat herhangi bir personelin/çalışanın ve hatta yönetici pozisyonundaki kişinin kurum içerisindeki gerçek etkisi, aslında belli ölçüde davranış biçimlerine de bağlıdır. Örnek vermek gerekirse bir iş yerinde tam olarak aynı teknik yeterliliklere sahip iki kişinin hızlı biçimde yükselirken diğeri kelimenin tam anlamıyla yerinde sayabilir.
Aynı şekilde yetenekleri eşit olsa da kendilerine duyulan saygı aynı seviyede olmayabilir. Burada bakış açısı, girişte de belirttiğimiz üzere genel davranış biçimleri üzerinden şekillenmektedir. Teknik beceri ve deneyim açısından fark yaratan bir çalışanın günümüzün moda deyimiyle toksik diyebileceğimiz davranışları, kısa ve orta vadede bile yıpratıcı sonuçlar doğurmaktadır.
Toksik olarak kategorize edilen bu davranış kalıpları, hem iş ortamındaki güveni zedeler hem de ekip içerisindeki iletişimi parçalar. Bireysel ve kurumsal verimliliğe darbe indiren ve asla yapılmaması gereken 5 toksik davranışı bu içeriğimizde ele alacağız.
İş yaşamında çalışanların dışa yansıttıkları en toksik davranışlardan biri tahmin edileceği üzere durmaksızın devam eden negatif olma halidir. B negatif dil, çoğu zaman şikayet diliyle birleşir ve oldukça sağlıksız bir çalışma ortamı oluşur. Elbette çalışma hayatında çalışanların şikayetlerini dile getirmeleri ve belli konuları eleştirme hakları inkar edilemez. Fakat bunun çalışma hayatının neredeyse tamamına yayılması, oldukça sağlıksız ve verimsiz bir atmosfer yaratır.
Zaten içeriğimizin ana odak konusunu oluşturan toksik davranış, iletişimi, güveni zedeleyen davranış kalıplarının tümünü kapsar. İş hayatındaki en büyük yanılgılardan biri, “iş yapıyorsam gerisi önemli değil” düşüncesine sahip olmaktır. Buna karşın modern çalışma dünyasında nasıl çalıştığınız, ne kadar çalıştığınızdan daha da önemli bir unsurdur.
İş ortamında sürekli olumsuz konuşan kişiler, farkında olmadan çevrelerindeki çalışanların da bakış açısını etkiler. Henüz deneyimlenmemiş bir proje bile çok olumsuz bir yaklaşım ve umutsuzlukla başlamış olur. Bu durum, ekip üyelerinin inisiyatif alma isteğini azaltır ve yaratıcılığı köreltir. Zamanla ekip, çözüm üretmek yerine sorunları konuşmaya odaklanan bir yapıya bürünür.
Sorun dile getirmek ile negatiflik yaymak kesinlikle aynı şey değildir. Yapıcı çalışanlar problemi tanımlar, öte yandan da nedenlerini sorgular. Bu yaklaşım çözüm için bir katkı sağlar. Oysa toksik etki yaratanlar problemi sürekli tekrar eder ve malum belirsizliği daha da büyütür.
İş hayatında güven düşüren bir diğer davranış kalıbı ise sorumluluktan kaçmak ve sürekli başkalarını suçlama eğilimi göstermektir. Özellikle de belli hatalar karşısında sorumluluk almaktan uzaklaşıp oluşan problemleri başkasına yıkmak ciddi düzeyde güven zedeler.
Mesela mevcut projeler aksadığında, hedefler tutmadığında ya da küçük bir hata yapıldığında ilk refleks “benimle alakası yok” noktasına geliyorsa, bu durum zamanla toksik bir çalışma kültürüne evrilir. Aslında sorumluluktan kaçan kişiler, söz konusu ekip içinde görünmez bir gerginliğe de sebep olur. Zira ekip arkadaşları, herhangi bir sorun yaşandığında yükün adil dağılmadığını hissedecektir. Bu da doğal olarak potansiyel bir iş birliğini zayıflatır. Çünkü bu yaklaşımla birlikte, insanlar birbirine destek olmak yerine endişeyle hareket eder. Benzer suçlamaların kendilerine yönelmesinden çekinirler. Böyle kişiler ne yazık ki işler yolunda gittiğinde hemen ön plana çıkmayı severler. Oysa en ufak bir aksaklıkta geri çekilirler ve okları hiç düşünmeden ekip arkadaşlarına çevirirler.
Maalesef iş yerlerinde çalışanlar arasında dedikodu üretme ve dedikodu yayma alışkanlıkları oldukça yaygındır. Dedikodu iş ortamında pek masum karşılanacak bir eğilim değildir. Hatta tam tersine, oldukça yıkıcı ve toksik bir etkiye sahip olduğunu belirtmeliyiz. Çünkü çalışma atmosferinde, 3. kişilerin arkasından konuşmak güven kırar. Bu da takım içi iletişimi ve ilişkileri bir noktadan sonra zehirlemeye başlar.
Dedikodunun basit bir iletişim girişiminden öte, ima, varsayım ve söylentiler üzerinden yürümesi bu durumu pekiştirir. Oysa açık fikirlerin paylaşılması ve herkesin görüşünü şeffaf şekilde dile getirmesi bu sorunu önemli ölçüde ortadan kaldırır. Bu arada yöneticiler tarafından da dedikodunun üretilmesi pek hoş karşılanmaz. Çünkü iş süreçlerinin ortasında dedikodu yapan ve bunu yayan çalışanları genellikle “problemli profiller” olarak tanımlarlar. Böyle kişilerin iletişim becerileri zayıf olarak algılanır. Dolayısıyla sorumluluk verme noktasında daha tedirgin bir yaklaşım doğar.
Pek çok çalışan kendini iş yeri içerisinde vazgeçilmez olarak görebilir. Oysa iş dünyası sandığımızdan çok daha çetindir ve yöneticiler için alternatifler yaratmak sanıldığı kadar zor olmayabilir. Özellikle niteliklerine ve performansına fazla güvenen çalışanlar, istifa kartını sık sık cebinden çıkartarak bunu bir baskı aracına dönüştürür.
Böyle kişiler için istifa iması aslında bir tür pazarlık aracı haline gelmiştir. En ufak bir çatışma ya da tartışma durumunda istifa iması yinelenir ve “O zaman çeker giderim” benzeri cümleler öne çıkar. Yöneticiler, bu tür söylemleri bir süre sonra ciddiye almamaya başlar ve çalışan, farkında olmadan kendini kurum içinde riskli bir pozisyona taşır. Bu ifadeler elbette ilk bakışta bireysel bir çıkış gibi tanımlanabilir. Oysa iş yerinde duygusal baskıyı yaratan her türlü davranış toksiktir. Bunun tam tersini çalışanın aleyhine yönelik uygulayan yönetici için de söyleyebiliriz.
Son başlığımızda yine iş yerlerinde çok sık karşılaştığımız toksik bir davranışın altını çizeceğiz: yeni başlayan çalışanları zorbalamak. Zorbalama meselesini son dönemde özellikle ergenlik dönemlerinde olan kişilerin kendi akranlarına yönelik davranışlarında gözlemledik. Ancak zorbalık, yalnızca ortaokul ya da lise çağındaki gençlerin okul içerisindeki davranışları ile sınırlandırılacak bir konu değil. Zorbalık temel olarak fiziksel ya da duygusal davranışlar üzerinden karşıdaki insana acı çektirmek şeklinde tanımlanır.
Zorbaca davranışın en can sıkan yönü ise söz konusu davranış kalıplarının sürekli kendini tekrar etme potansiyelidir. İş yerinde de insanlar için en savunmasız dönem ilk başlanan günlerdir. Süreci bilmeyen, sistemi tanımayan, soru sormaya çekinen yeni çalışanlar, eski çalışanların baskısı ve toksik davranışlarının hedefinde kalabilir. Teknik bilgileri sır gibi saklamak, yönlendirmemek, alaycı tavırlar sergilemek ve bundan keyif almak, bu toksik davranışın yansımalarını oluşturur.
İstihdam Ofisi, çalışanların ve işverenlerin sürdürülebilir ve sağlıklı bir iş hayatı kurmasına destek olur. Siz de iş ortamınızda uyumu güçlendirmek veya kariyer yolculuğunuzda daha sağlam adımlar atmak istiyorsanız, İstihdam Ofisi Blog bölümünü takip edin ve güncel iş fırsatlarını inceleyin.